| Haccın
Yararları Nelerdir?
İnsanlar
çoğunlukla mala karşı gönül
doygunluğuna erememiş aşırı bir istek içinde bulunur.
Burada
bir noktaya işaret etmekte
yarar vardır. İslâm dini mal kazanmaktan ve ihtiyaç zamanı için mal
biriktirmekten
insanları men etmiş değil, bilâkis teşvik etmiştir. Hâdis-i şerifte
bildirilen,
ihtiras derecesinde insanlık faziletine engel olan çeşididir. İnsan
elbette
çalışıp kazanacak, kendisinin ve çoluk çocuğunun geçimini sağlayacak.
Kazancının
bir bölümünü de Allah yolunda harcayacaktır. Böyle yaptığı takdirde
mala
karşı olan tutkusunda bir azalma olacaktır. Böylece yoksullara ve hayır
kurumlarına daha çok yardım etme duygusu gelişecektir. İşte
hacda da harcanan para Allah
yolunda harcanmış olacak ve insan için bir eksiklik sayılan ihtirastan
onu kurtarmış olacaktır. Dînî
ibadetler özellikle hac, dînî
duyguları kuvvetlendirir. Yeryüzünde Allah'a ibadet için inşa edilmiş
olan
mabedi (Kâbe'yi) ziyaret etmek, alemlere rahmet olarak gönderilen
Peygamberimizin
doğup büyüdüğü, Peygamber olarak görevlendirildiği ve son semavî kitap
Kur'an-ı Kerim'in kendisine indiği bu kutsal yerleri görmek insana
heyecan
verir ve onu asırlar öncesine, Peygamberimizin yaşadığı mutluluk asrına
götürür. Bu ise hiç şüphesiz onun manevî duygularını kuvvetlendirir. Hac,
insana zorluklara karşı dayanma
gücü kazandırır. Hac turistik gezi değildir, oldukça yorucudur. Esasen
her yolculukta birtakım zorluklar vardır. Yolculuk yapanlara
ibadetlerde
bazı kolaylıkların sağlanmış olması bundandır. Hac ise yolculukların en
zor olanlarından biridir. Bunun için hacca niyet etmiş olan kimsenin
her
zamandan daha çok hoşgörülü olması, arkadaşlarını incitici ve kırıcı
söz
ve davranışlardan sakınması tavsiye edilmiştir. Böylece
insan her zamankinden daha
çok iradesine hakim olacak, öfkelenmemeye, çevresine rahatsızlık
vermemeye
özen gösterecektir. Karşılaştığı zorluklara katlanacak, erdem sahibi
kişi
olmaya yönelecektir. Hac
insana mahşer gününü hatırlatır.
İnsanlar ölecek, sonra da dirilip hesap vermek üzere mahşer yerinde
toplanacaklardır.
Bilindiği üzere hacca niyet edilirken normal elbiseler çıkarılır ve iki
bez parçasından ibaret olan ihrama bürünülür. Sosyal durumları ne
olursa olsun her seviyedeki erkek hacı adayı aynı kıyafete girmek
zorundadır.
Bu ise ona doğuştan herkesin Allah katında eşit olduğunu, öldükten
sonra
tekrar dirilip Allah'ın huzurunda dünyada yaptıklarının hesabını
vereceğini hatırlatır ve ona o hesap günü anını yaşatır. Düşünmesi bile
insana dehşet veren o anı hatırlaması ise, o güne kadar yaptığı pek çok
şeye karşı pişmanlık duymasını ve tevbe etmesini sağlar. Hac,
İslâm kardeşliğini pekiştirir.
Toplu halde yapılan ibadetler insanların birbirleriyle tanışıp
kaynaşmalarını
sağlar. Hac,
dünya üzerinde yaşayan dilleri
ve renkleri ayrı olan müslümanları, ibadetlerinde yöneldikleri Kâbe'de
bir araya toplar, böylece tanışır ve kaynaşırlar. Ülkeleri hakkında
bilgi
alışverişinde bulunurlar. Birbirlerinin dertleriyle ilgilenir, ortak
problemlerine
çare ararlar. Bütün
bunlar, İslâm kardeşliğinin
güçlenmesini sağlar. Hac,
günahlara da kefferat olur.
Her ne kadar hadis-i
şeriflerde
işlenen hangi günahların affedileceği açıklanmıyorsa da, hadis alimleri
bu günahların Allah'a karşı işlenmiş günahlar olup kul hakkıyle ilgili
olmayan günahlar olduğunu söylemişlerdir. Nitekim büyük hadis alimi
İmam
Tirmizî (200-279) bunu söyleyenlerdendir. (10)
Çünkü işlenen günah kul
hakkı ile ilgili ise, bu haktan arınmadıkça yani hak sahibinden
helallik
alınmadıkça yapılacak
tevbe bile sahih ve makbul değildir. (11)
Hatta
Kadı
Iyad (476-544), İslâm alimlerinin büyük günahların ancak tevbe ile
ortadan
kalkacağında ittifak halinde olduklarını söylüyor.(12)
Allame İbn Nüceym "Bahr-i Raik" adlı eserinde, haccın -kul hakları şöyle dursun- Allah'a karşı işlenen günahların bir kısmını bile yok etmesi kesin değildir. Hac, Allah'a karşı işlenen günahları yok eder dediğimiz zaman, malının zekâtını ödemeyen kimsenin bu zekat borcu düşer manasına değildir. Belki borcun zamanında ödenmeyip geciktirilmesi ile ilgili günahı yok eder demektir. Yoksa borç zimmetinden düşmez. (13) Hülasâ hac, dünya ve âhiretle ilgili, kişisel ve sosyal pek çok faydaları olan bir ibadettir. Kendisine farz olan bu ibadeti usûlüne uygun olarak, her çeşit kötü söz ve davranışlardan sakınarak yapmayı başaran kimsenin -kul borcu ve zimmetindeki vacipler hariç- diğer günahları bağışlanır ve hadis-i şerifte müjdelendiği üzere annesinden doğduğu gibi tertemiz olur. Her ne kadar bu konuda İslâm alimlerinin farklı yorumları olsa da Allah Teâla dilerse bu kulunun şirkten başka bütün günahlarını da bağışlar. Nitekim Kur'an-ı Kerim'de: "Şüphesiz ki Allah, kendisine eş tanınmasını bağışlamaz. Ondan başkasını dileyeceği kimseler için mağfiret eder" buyurulmuştur. (14) Haccın bir özelliği de diğer ibadetlerden farklı olarak ömürde yalnız bir defa farz olmasıdır. Birden fazla yapılan hac nafiledir. |
![]() |